मोरजाई पठार
मोरजाई पठार – गगनबावड्याच्या कुशीत वसलेले देवीचे दिव्य स्थान
स्थान: गगनबावडा परिसर, जिल्हा कोल्हापूर (महाराष्ट्र)
मुख्य देवता: मोरजाई देवी (महीषासुरमर्दिनी)
इतर देवता: तुमजाई देवी आणि वाघाई देवी
विशेषत्व: धार्मिक त्रिकुट, प्राचीन शिल्पकला आणि निसर्गसौंदर्य
🕉️ देवीचा दरबार – मोरजाई, तुमजाई आणि वाघाई
कोल्हापूर जिल्ह्यातील गगनबावडा पठारावर वसलेले मोरजाई पठार हे केवळ एक निसर्गरम्य स्थळ नाही, तर श्रद्धा आणि इतिहास यांचा संगम आहे.
येथील मोरजाई देवी ही महीषासुरमर्दिनी रूपातील शक्तिदेवी म्हणून प्रसिद्ध आहे.
मोरजाईसोबतच तुमजाई देवी आणि वाघाई देवी यांच्या मंदिरांमुळे हे पठार तीन देवतांचे पवित्र त्रिकुटस्थान मानले जाते.
🌺 धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व
मोरजाई पठार हे कोल्हापूर जिल्ह्यातील एक प्रमुख तीर्थस्थान आहे.
दर मंगळवार आणि शुक्रवार, तसेच नवरात्र उत्सवात येथे हजारो भाविक देवीच्या दर्शनासाठी येतात.
स्थानिक परंपरेनुसार, या तीन देवी म्हणजे त्रिदेवतांच्या स्वरूपातील शक्ती, ज्या आपल्या भक्तांचे रक्षण करतात.
🏛️ ऐतिहासिक वैशिष्ट्ये
मोरजाई पठारावर अनेक प्राचीन विरगळ (वीरगळ) आणि सतीशिळा (सतीच्या स्मृतीशिळा) आढळतात —
या दगडी शिल्पांवर कोरलेल्या आकृत्यांमधून त्या काळातील शौर्य, बलिदान आणि समाजजीवनाची झलक दिसते.
याशिवाय मंदिरांच्या भिंतींवर दिसणारी कावी कला (Kaavi Art) ही या प्रदेशाची खास ओळख आहे.
ही कला लाल मातीवर पांढऱ्या चुनेच्या रंगाने केलेल्या सुंदर नक्षीकामाने साकारलेली असते — जी कोकण आणि पश्चिम घाटातील प्राचीन मंदिरांत आढळते.
🌄 निसर्गाची कुशीतली शांतता
मोरजाई पठार सुमारे गगनबावड्याच्या उंच टेकड्यांवर, हिरव्यागार जंगलांनी वेढलेले आहे.
पावसाळ्यात येथे फुलणाऱ्या वनफुलांची चादर, धुक्याने व्यापलेले डोंगर आणि शांत वाऱ्याचा सुगंध —
या सर्वामुळे हे स्थळ निसर्गप्रेमी आणि छायाचित्रकारांसाठी स्वर्गच बनते.
🙏 श्रद्धा, इतिहास आणि सौंदर्य यांचा संगम
मोरजाई पठार हे केवळ देवीचे मंदिर नसून, लोकश्रद्धा, सांस्कृतिक वारसा आणि कलात्मक परंपरेचे केंद्रस्थान आहे.
येथील प्राचीन देवळे, वीरशिळा, आणि कावी कलाकृती या सर्व गोष्टींमुळे गगनबावड्याचा हा प्रदेश कोल्हापूरच्या आध्यात्मिक नकाशावर एक महत्त्वाचे स्थान मिळवतो.
Leave a Reply